КӨРКЕМ ӘДЕБИЕТ ПЕН МЕДИАДИСКУРСТАҒЫ ПЕРИФРАЗДАР: ҰЛТТЫҚ-МӘДЕНИ КОДТЫҢ ТІЛДІК РЕПРЕЗЕНТАЦИЯСЫ
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
перифраз, лингвопрагматика, көркем дискурс, медиадискурс, ұлттық-мәдени код, тілдік репрезентацияАңдатпа
Бұл мақалада көркем әдебиет пен медиадискурста перифраздардың лингвопрагматикалық қызметі функционалды-семантикалық тұрғыдан талданады. Перифраз жанама сипаттамалық атау ретінде номинативтік, экспрессивтік, бағалауыштық және эвфемистік әлеуетімен ерекшеленеді. Зерттеудің мақсаты – қазақ тіліндегі перифрастикалық бірліктердің көркем және публицистикалық мәтіндегі қолданыс тетіктерін салыстыра сипаттап, олардың прагматикалық ықпал ету мүмкіндігін айқындау. Жұмыстың ғылыми маңызы перифразды тек көріктеуіш амал ретінде емес, дискурстық стратегияның құрамдас бөлігі, мәтінқұраушы және оқырманға ықпал етуші құрал ретінде кешенді қарастыруымен анықталады. Практикалық маңызы – медиамәтін стилін жетілдіруде, мәтін өндірісі мен қабылдануын талдауда, сондай-ақ стилистика және медиалингвистика курстарында қолдануға жарамдылығында. Әдістеме интерпретациялық-функционалдық талдауға сүйенеді, яғни, көркем проза мен мерзімді баспасөз мәтіндерінен іріктелген мысалдар контекстік талдау, прагматикалық интерпретация, салыстырмалы сипаттау және жіктеу тәсілдері арқылы қарастырылды. Нәтижесінде көркем және медиа мәтіндердегі ортақ әрі айырым белгілер сараланып, көркем дискурста перифраздың эстетикалық-образдық және психологиялық сипаттау қызметі басым екені, ал медиадискурста ақпаратты әрлеу, бағалау, эвфемизация, клишелену және манипулятивтік ықпал ету қызметтері күшейетіні көрсетілді. Зерттеу перифраздың дискурсаралық табиғатын нақтылап, қазақ медиатіліндегі екінші деңгейлі номинацияларды жүйелеуге үлес қосады.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
