Сарыарқа қазақтары фольклорлық мұрасының тәрбиелік мәні


Қаралымдар: 283 / PDF жүктеулері: 500

Авторлар

  • А. Маулет Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
  • Ә.С. Сабырова Құрманғазы атындағы Қазақ үлттық консерваториясы

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-143-2-101-114

Кілт сөздер:

Сарыарқа даласы, рухани мұра, фольклорлық мұралар, бата, жұмбақ, сыңсу, жоқтау

Аңдатпа

Мақалада Сарыарқа қазақтарының рухани мұрасы оның ішінде
ғасырлар бойы атадан-балаға ауызша таралған фольклорлық мұраларының жиналу,
сақталу, зерттелу мәселелеріне және осы құндылықтардың ұрпақ тәрбиесіне рөлі
қарастырылады. Сарыарқаны мекен еткен қазақтардың рухани мұрасы туралы әр
кезеңдегі жүргізілген ғылыми-зерттеу экспецидяиаларға шолу жасай отырып, қазақ
даласын оның ішінде Сарыарқа даласын аралаған шетел саяхатшылары мен отандық
ғалымдарымыздың халқымыздың тұрмыс-тіршілігі мен этнографиялық жағдайынан
мәлімет берген еңбектерінде, Сарыарқа өңіріндегі қазақтардың фольклорлық
мұраларының озық үлгілерімен қоса (жоқтау, сыңсу, жарапазан, қара өлең, жұмбақ,
жаңылтпаштар және т.б.) классик халық композиторлардың шығармалары,
орындауышылық өнердің әртүрлі жанрларын ел арасынан жинап зерттегені анық
көрінеді. Ұлттық сипатқа ие Арқа қазақтарының фольклорлық мұралары аймақтық,
этникалық қоныстану ерекшелігіне байланысты өзіндік сипатқа ие екені анық.
Сондай-ақ еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін, шетелден қандастарымыз көшіп келіп
Қарағанды облысының елді-мекендеріне көптеп қоныстанды. Сол келген қандастармен
бірге қазіргі жас ұрпақтың санасынан өшкіндеп бара жатқан, қазақтың әдет-ғұрып
салт-дәстүріне, орындаушылық өнері мен этнографиялық құндылықтарының
нышаны болған көптеген мұралар келді. Мақаланың ғылыми талдау бөлігінде,
Сарыарқа өңірін мекендеген байырғы қазақтардың фольклорлық мұраларының
үлгілері, қандастармен бірге келген құндылықтармен салыстырмалы қарасырылып,
аймақтық-орындаушылыққа тән ортақ ерекшеліктері, ұлттық рухани тұтастық
тұрғысынан тұжырымдалады. Мақалада берілген «қара өлең», «жарапазан», «жоқтау»,
«жұмбақ», «жаңылтпаш» сияқты фольклорлық мұралар туралы құнды деректер,
Сарыарқа қазақтарына жүргізілген ғылыми-зерттеу экспедиция барысында жиналған
тың материалдар негізінде сұрыпталды.

Жүктеулер

Жарияланды

2023-06-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Маулет, А. ., & Сабырова, Ә. . (2023). Сарыарқа қазақтары фольклорлық мұрасының тәрбиелік мәні. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 143(2), 101–114. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-143-2-101-114

Журналдың саны

Нөмір 143 № 2 (2023)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.