ГЕОГРАФИЯЛЫҚ НЫСАНДАРДЫ ҚАЙТА АТАУДЫҢ ҰЛТТЫҚ БІРЕГЕЙЛІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ РӨЛІ (АУДАРМА АСПЕКТІСІ)
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
ономастика, атау беру, қайта атау, аударманы біріздендіру, жалқы есімдерді аудару, ұлттық бірегейлік, топонимияАңдатпа
Зерттеуде ұлттық бірегейлікті қалыптастырудың негізгі механизмі ретінде географиялық объектілерді (қайта) атау және аударманы біріздендірудің рөлі қарастырылады. Зерттеу Қазақстан объектілерін салыстырмалы халықаралық контекстіде қарастыруға бағытталған. Ономастика, аударма және саяси география тәсілдеріне сүйене отырып, зерттеуде жалқы есімдердің құрылымдық және семантикалық ерекшеліктерін, сондай-ақ атау беру мен қайта атау тәжірибесіне әсер ететін әлеуметтік-саяси факторлар талданады. Транскрипция, транслитерация, калька және гибридті формаларды қоса алғанда, аударма стратегияларына және топонимдер бірқатар аударма нұсқаларының қалыптасуынан туындайтын сәйкессіздіктерге ерекше назар аударылады. Әдістеме сипаттамалық, құрылымдық және салыстырмалы тәсілдерді біріктіретін сапалы талдауға негізделген. Нәтижелер бірізді аударма нұсқаларының болмауы емледегі айырмашылықтарға, семантикалық мағынаның жоғалуына және атаулардың коммуникативті қызмет тиімділігінің төмендеуіне әкелетінін көрсетеді. Топонимикалық трансформация – бұл саяси өзгерістерге, мәдени саясатқа және сәйкестікке негізделген құрылымдық процесс. Зерттеуде атауларының фонологиялық және семантикалық тұтастығын сақтайтын, қазақ тіліне негізделген транслитерация модельдерін қабылдау ұсынылады, оған дәлелдер келтіріледі. Мысалы, «Қарағанды», «Өскемен» топонимдерін ағылшын тіліне аударған кезде қазақ тілінің ішкі логикасын нақтырақ көрсететін Qaragandy және Oskemen сияқты нұсқаларымен беру ұсынылады. Осылайша, (қайта) атау берудің тиімді әрі саналы саясаты тілдік үйлесімділікті сақтау мен ұлттық бірегейлікті жаһандық коммуникацияда нығайтудың маңызды көрсетіледі.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
