Қазақ тіліндегі онимдердің номинациялық және реноминациялық ұстанымдары
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
ономастика, номинация, реноминация, оним, тіл саясаты, ұлттық бірегейлік, стандарттауАңдатпа
Ономастика тіл білімінің бір саласы ретінде тілдің, мәдениеттің және ұлттық бірегейліктің эволюциясын бейнелейді. Қазақстанда ономастикалық атауларды номинациялау және реноминациялау үдерістері тарихи өзгерістер мен дәстүрлі топонимдер мен антропонимдерді қалпына келтіру жөніндегі мемлекеттік саясат аясында өзектілікке ие болды. Мақалада қазақ тіліндегі ономастикалық бірліктерді номинациялау мен реноминациялаудың негізгі ұстанымдары қарастырылады, атау беруге әсер ететін факторлар талданады және елдегі ономастикалық жүйенің өзгеруінің заманауи үрдістері айқындалады. Зерттеу әдістеріне салыстырмалы-тарихи талдау, лингвомәдениеттанымдық тәсіл, сондай-ақ тіл саясатын реттейтін нормативтік-құқықтық құжаттарды зерттеу жатады. Ерекше назар топонимдер мен антропонимдердің реноминациялау мысалдарына, олардың қоғамдық қабылдауы мен тілдік нормаға әсеріне аударылды. Зерттеу нәтижелері Қазақстанның ономастикалық жүйесі ұлттық бірегейлікті қалпына келтіруге және атау беру қағидаларын біріздендіруге бағытталған белсенді трансформация үдерісінде екенін көрсетеді. Номинациялау мен реноминациялау үдерістерін реттеудегі тіл саясатының шешуші рөлі анықталды. Мақалада ономастикалық жүйені жетілдіру бойынша халықаралық тәжірибе мен ономастика саласындағы қазіргі заманғы үрдістерді ескере отырып, ұсыныстар берілген. Алынған деректер ономастика саласындағы одан әрі зерттеулер үшін, сондай-ақ Қазақстандағы атау беру үдерістерін реттейтін нормативтік құжаттарды әзірлеу үшін пайдалы болуы мүмкін. Бұл зерттеу ономастиканың лингвомәдени ерекшеліктерін және оның тілдік әлем бейнесіне әсерін зерттеуге үлес қосады.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
