Қазақ тіліндегі көк концептісінің лингвомәдени сипаты


Қаралымдар: 836 / PDF жүктеулері: 1535

Авторлар

  • Е. Алкая Фырат университеті
  • Ж.М. Пансат М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті
  • Н.С. Халикова М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-144-3-34-45

Кілт сөздер:

концепт, концептілік өріс, макроконцептілер, когнитивтік лингвистика, ғаламның тілдік бейнесі, ұлттық дүниетаным, мәдени таңба, коннотациялық мағына

Аңдатпа

Мақалада көк концептілік өрісі туралы ақпарат беріліп, концептуалдық талдау түрлері қарастырылады. Концептілер жүйесі ұлт мәдениетін зерттеуге жол ашатын элемент ретінде зерттеу нысанына алынады. Қазақ халқының ғаламның тілдік бейнесін көк концептісі арқылы тану жолдары талданды. Ғылыми мақаланың мақсаты – көк концептісінің семантикалық және құрылымдық жағынан дамуы мен тілдік бірліктерде қолданылуын зерттеу және іріктелген ұғым-түсініктердің концептуалдық мазмұнын когнитивтік аспектіде анықтау. Осы мақсатқа жету үшін концепт, концептілік өріс, ғаламның тілдік бейнесі ұғымдарына беріліп жүрген ғылыми анықтамаларға тоқталып, солардың негізінде концептіге автор тарапынан өзіндік жеке анықтама берілді. Көк концептісінің когнитивті дискурстағы (тұрақты тіркестер, бата-тілек, проза, поэзия) көрінісі нақты тілдік деректер арқылы айқындалды. Көк концептісінің танымдық және лингвомәдени сипатын анықтайтын макроконцептілерге талдау жасалды. Көк концептісін анықтайтын тілдік деректер концептуалдық-семантикалық, лингвомәдениеттанымдық талдау әдістері арқылы зерттеледі. Қазақ тіліндегі түр-түс атаулары әлемін жан-жақты терең білудің практикалық маңызы зор. Соның ішінде көк концептісі мен одан туындаған тіркестердің табиғатын зерттеудің нәтижесі қазақ тілі лексикологиясы, семасиология, фразеология, когнитивтік тіл білімі, лингвомәдениеттану т.б. салаларын оқытуға қажетті құнды материал болып саналады.

Жүктеулер

Жарияланды

2023-09-26

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Алкая, Е., Пансат, Ж. ., & Халикова, Н. . (2023). Қазақ тіліндегі көк концептісінің лингвомәдени сипаты. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 144(3), 34–45. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-144-3-34-45

Журналдың саны

Нөмір 144 № 3 (2023)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.