Сөйлем мүшелері теориясына


Қаралымдар: 215 / PDF жүктеулері: 1252

Авторлар

  • Ж.А. Жакыпов Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2021-136-3-31-38

Кілт сөздер:

сөйлем мүшесі, мағыналық-құрылымдық ұстаным, тұрлаулы мүше, тұрлаусыз мүше, үйірлі мүше, субъект, предикат, бастауыш, баяндауыш, анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыш

Аңдатпа

Қазақ тіл білімінде сөйлем мүшелерін табиғи түрінде зерттеу А.
Байтұрсынұлы синтаксисінен басталды. Бұл ХХ ғасырда жалғасып, сөйлем мүшелерінің
түрлері жіктеліп, талданып негізгі ұстанымдары қалыптасты. Дегенмен сөйлем
мүшелері теориясы мен жүзесінде шешімін таппаған мәселелер баршылық. Тұрлаулы
мүшелерде басымдық бірде бастауышқа берілсе, бірде баяндауышқа беріліп келеді.
Грамматикалық бастауыш пен баяндауыш арасындағы қатынас пен логикалық субъект
пен предикат арасындағы қатынастар туралы мәселе бір ізге түскен жоқ. Тұрлаусыз
мүшелерді мағыналық түрлерге жіктеуде бірізділік жоқ: анықтауыш пен толықтауышты
мағыналық түрлерге бөлгенде құрылымды негіз етсе, пысықтауышқа келгенде
функционалдық тұрғыға сүйенеді. Пысықтауыштардың мағыналық түрлері түгенделген
жоқ. Үйірлі мүшені анықтаудағы ұстаным екі түрлі. Мақалада осы мәселелердің шешімі
ұсынылады.

Жүктеулер

Жарияланды

2021-09-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Жакыпов , Ж. . (2021). Сөйлем мүшелері теориясына. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 136(3), 31–38. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2021-136-3-31-38

Журналдың саны

Нөмір 136 № 3 (2021)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.