ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ЖАСТАРЫ ТАНЫМЫНДАҒЫ «АДЫРАСПАН» ЛЕКСЕМАСЫНЫҢ АССОЦИАТИВТІК ӨРІСІ
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
концепт, тілдік сана, ассоциация, этномәдени код, наным-сенім, стимул-cөз.Аңдатпа
«Адыраспан» сөзі – қазақ халқының салт-дәстүрінде, наным-сенімінде ерекше орын алған лексема. Ол тек өсімдік мәнінде емес, символдық, ритуалдық және емдік мәнге ие. Зерттеу мақсаты – қазіргі қазақ жастарының тілдік санасында «адыраспан» концептісінің қандай ассоциациялармен байланысты екенін анықтап, олардың семантикалық, мәдени және когнитивтік мәнін сипаттау. Зерттеу нысаны – 17-25 жас аралығындағы қазақ жастарының «адыраспан» сөзіне берген реакциялары (634 жауап). Қазақ жастарының бұл сөзге қатысты ойы, елесі, ассоциациялары салыстырылып, олардың тілдік санасы мен этнотанымындағы ерекшеліктер сараланады. Аталған шөпке қатысты елестету, бағалау мен қолдану ерекшеліктері арқылы жастардың дүниетанымы, салт-санасы мен тілдік санасындағы реакция сөздер анықталады. Мақаланың өзектілігі қазақ халқының тұрмыс-салтында, наным-сенімдерінде кең орын алған адыраспан шөбінің қазіргі жастардың тілдік санасындағы көрінісін айқындаудан танылады. Этномәдени кодтар, магиялық-медицина концептілері және тілдік ассоциациялар арқылы «адыраспан» ұғымының танымдық деңгейі зерделенеді. Этнолингвистика мен этнопсихолингвистикада белгілі бір ұлттың дүниені тану ерекшелігі, тілдік бейнелеу құралдары мен мәдени когнитивтік моделі арқылы анықталады. Зерттеу нәтижелері қазақ этнолингвистикасы мен психолингвистикасында дәстүрлі лексемалардың заманауи қабылдану ерекшелігін, олардың мәдени кодтағы орнын анықтауға негіз болады.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
