Қазақша Тілді меңгерудегі менталдық лексиконның функционалдық рөлі
Қаралымдар: 280 / PDF жүктеулері: 197
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-152-3-53-61Кілт сөздер:
менталдық лексикон, контекстік оқыту, сөздік қорды меңгеру, сөз ассоциациясы, тілдік өңдеу, когнитивтік лингвистикаАңдатпа
Менталдық лексикон тіл меңгеруде шешуші рөл атқарады, ол сөздер сақталатын, қолданылатын және өзара байланысатын ішкі жүйе болып табылады. Семантикалық картография, контекстегі оқыту және қайталау сияқты әдістер арқылы лексикалық желілерді нығайту сөзді тез табу тиімділігін және жалпы тілдік құзыреттілікті едәуір арттыра алады. Бұл мақалада қазақ тілінің ана тілі иелерінің менталдық лексиконының құрылымы зерттеледі, оның тіл үйрену процесіндегі рөлі қарастырылады және сөздік қорды меңгеруді жетілдіру стратегиялары ұсынылады. Когнитивтік лингвистика, психолингвистика және нейролингвистика салаларындағы зерттеулерге сүйене отырып, біз менталдық лексиконның ұйымдасуы тілдік құзыреттілік артқан сайын қалай дамитынын талдаймыз және оқушылардың сөзді іздеу кезінде кездесетін қиындықтарын айқындаймыз. Қазақ тілінің ана тілі иелері қатысқан эксперименттік зерттеу жүргізіліп, олардың менталдық лексиконында сөздердің қалай ассоциацияланып, еске түсірілетіні бақыланды. Нәтижелер тілдік өңдеу тетіктері туралы жаңа түсініктер береді және лексиканы оқытуды жетілдіруге арналған практикалық ұсыныстар ұсынады. Ассоциативтік жауаптарды талдай отырып, біз қазақ менталдық лексиконының ішкі құрылымын ашуға, психолингвистикалық теорияға үлес қосуға және қазақтілді контексте тіл қолданудың когнитивтік үлгілерін айқындауға ұмтыламыз.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
