Анатолий Ким шығармаларындағы полифониялық поэтика: семантикасы мен функциялары

Аңдатпа

Бұл мақаланың мақсаты – А. Ким прозасындағы полифония құбылысын зерттеу. Ол, ең алдымен, сөйлеу перверсияларында (ауытқуларында) көрініс табатын, шығарма поэтикасының түрлі деңгейлерінде байқалады. Осы мақалада талдаудың негізгі нысаны болып табылатын «Жұмақ қуанышы» романындағы оқиға желісінің негізі үнділік философиялық-діни дәстүрлер – жанның қоныс аударуы, яғни «сансара» ұғымына негізделген. Бұл көшіп-қону үдерісінің соңында жан кемелдікке жетуге тиіс. Басты кейіпкердің жаны өз мақсатына жететін бейнеге енеді және енді жер бетінде «жұмақ қуанышын» іздеп сенделмейді. А. Кимнің романында бұл үйлесімге қол жеткізу жазушы-қаһарманның тілдік дисгармониясынан бас тарту, сөйлеу лейтмотивіндегі «схизистік» (екіге жарылу) қайшылықты жою арқылы көрініс табады. «Тиін» және «Кентаврлар қонысы» атты шығармаларындағы схизис, сондай-ақ сөйлеу мен бейне жүйесіндегі абсурдистік үрдістер – Ким прозасындағы полифониялық дауыстардың, кейіпкерлердің түрленуінің, қаһарманның «төртке бөлінуінің», анимизмнің, түрлі деңгейдегі неологизмдердің, кең метафоралық ассоциациялар қатарларының, синонимдік лексикалық және синтаксистік құрылымдардың, бір-біріне қарама-қарсы элементтерді біріктіруінің нәтижесі болып табылады. А. Кимнің «Тиін», «Жұмақ қуанышы» романдары мен «Кентаврлар қонысы» повесінің полифониялық құрылымын талдау үшін компаративистика, герменевтика, психоанализ және когнитивтік әдебиеттану сияқты пәнаралық әдістер қолданылды.