Тілдік эрозия: басым тілдер мен мәдениеттердің ықпалы салдарынан қазақ және ағылшын топонимдерін жоғалту қаупі
Қаралымдар: 319 / PDF жүктеулері: 139
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-150-1-95-111Кілт сөздер:
топонимия, лингвистикалық эрозия, үс тем тілдер, қазақ топонимдері, ағылшын топонимдері, мәдени мұра, жаһандану.Аңдатпа
Бұл мақала үстем тілдер мен мәдениеттер ықпалымен қазақ және ағылшын топонимдерінің өзгеруін немесе бұрмалануын сипаттайтын лингвистикалық эрозия құбылысын қарастырады. Зерттеудің негізгі мақсаты – дәстүрлі жер-су атауларының жоғалу механизмдерін анықтау және оларды сақтап қалу жолдарын ұсыну. Автор лингвистикалық эрозияның теориялық негіздерін талдап, оның мәдени әралуандық пен тарихи сабақтастықты қамтамасыз етудегі маңыздылығын атап өтеді.
Зерттеудің жаңалығы – қазақ және ағылшын топонимиясын салыстырмалы тұрғыда қарастыру, өйткені бұл тақырыптар көбіне жеке контексте ғана зерттеліп келген. Методологиясы тарихи-лингвистикалық және әлеуметтанулық тәсілдерге сүйеніп, мұрағаттық деректер мен жекелеген өңірлерге қатысты кейстік талдауларды қамтиды. Негізгі нәтижелер жаһандану, урбанизация және саяси факторлардың жергілікті атауларды ығыстырып, ұрпақтың мәдени мұраға деген байланысын әлсірететінін көрсетеді. Қорытындыда топонимиялық мұраны сақтау үшін заңнамалық қолдау, білім беру бағдарламалары және жергілікті қауымдастықтардың белсенді қатысуы қажет екені дәлелденеді.
Бұл жұмыстың ғылыми құндылығы – лингвистикалық эрозия үрдісін салыстырмалы түрде талдау арқылы ғылым саласын жаңа деректермен толықтыруында. Ал практикалық маңызы – ұсынылған шараларды мемлекеттік және өңірлік деңгейде тілдік мұраны қорғау бағдарламаларын жасауға қолдануға болатындығында.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
