Орыс және татар халықтары тілдік байланыстарының нәтижесінде сөздіктерде қолданылатын лексика


Қаралымдар: 190 / PDF жүктеулері: 190

Авторлар

  • А. Юсупова Қазан федералды университеті
  • Г. Набиуллина Қазан федералды университеті
  • Х. Динаэр Қазан федералды университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2020-133-4-123-128

Кілт сөздер:

татар тілі, лексикография, сөздік қоры, екі тілді сөздіктер, татар-орыс сөздіктері

Аңдатпа

Орыс-татар тілдерінің байланысын тарихи-лингвистикалық зерттеудегі маңызды бағыттардың бірі – лексикографиялық еңбектер негізінде белгілі бір тарихи кезеңінің шет тіліндегі лексикасын
зерттеу. Осыған байланысты түркі-татар халқының славян халықтарымен мәдени-тілдік байланыстарын
көрсететін және осы этномәдениеттердің диалогында маңызды рөл атқаратын екі тілді сөздіктер құнды
мақалаға дереккөз болып табылады.
Біздің пайымдауымызша, XIX ғасырдың екі тілді сөздіктеріндегі шетелдік лексиканы зерттеуге үндеудің өзектілігі түркі-татар лексикографиялық қорындағы орыс-еуропалық кірме сөздердің жүйелі сипаттамасының болмауы, сонымен қатар, ұлттық-тілдік көріністі, тілдік жаһанданудың қазіргі кезеңі аясын да татар тілінің лексикасын дамытудың әлеуетті мүмкіндіктері мен жүйелілігін анықтауға байланысты
мәселелерді шешу қажеттілігімен анықталады.
Осылайша, XIX ғасырдағы татар-орыс сөздіктерінде жазылған орыс-еуропалық кірме сөздер тілдер
мен мәдениеттердің ұзақ тарихи диалогының нәтижесі болып табылады. Қазіргі тілдегі лексикалық
бірліктердің көпшілігінің өзгермейтіндігі, тұрақтылығы және сақталуы зерттелетін кезеңнің осы лексикографиялық ескерткіштерінде ең жиі кездесетін сөздер, яғни орыс-еуропалық кірме сөздері бар татар
тілінің негізгі лексикалық қоры жинақталғанын аңғартады.

Жүктеулер

Жарияланды

2020-12-31

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Юсупова, А. ., Набиуллина, Г., & Динаэр, Х. (2020). Орыс және татар халықтары тілдік байланыстарының нәтижесінде сөздіктерде қолданылатын лексика. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 133(4), 123–128. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2020-133-4-123-128

Журналдың саны

Нөмір 133 № 4 (2020)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.