Автохтонды және аударма мәтіннің этномәдени аурасын экспликациялау механизмдері


Қаралымдар: 287 / PDF жүктеулері: 199

Авторлар

  • З.Х. Шахпутова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
  • Н.Ф. Алефиренко Белгород мемлекеттік ұлттық зерттеу университеті
  • М.Б. Нуртазина Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2022-141-4-92-105

Кілт сөздер:

автохтонды көркем мәтін, этномәдени аура, баяндау дискурс, тұжырымдама, этнотілдік бейне, метафора

Аңдатпа

Мақалада көркем мәтіннің этномәдени аурасын қабылдау және түсіну проблемасы қарастырылады. Этно-тілдік бейнелердің жиынтығы ретінде көркем мәтінді қабылдау реципиентті мәтіннің
автохтонды әлемімен ойша диалогына эмоционалды және интеллектуалды енгізуді қажет ететіні дәлелденді. Мәтіннің тұжырымдамалы маңызды мағыналарын нақты түсіндіру үшін заттық-сезімдік қабылдаудың мәні ерекше атап өтіледі. Этно тілдік бейнелер болып автохтонды аураны сәулелендіретін «қоңыр
күз» және «ақ жауын» концептілері ұсынылады. Қабылдау қиялдағы заттық-сезімдік бейнелерді құрайтын тілдік құралдарды түсіну арқылы жүреді. Повесте автохтонды көркем мәтіннің этнотілдік бейнелерін құрауға және оның этномәдени аурасының танымдық-метафоралық шығу тегіне назар аударылып
шоғырландырылды. Талдау барысында мәтінді түсіну сезім деңгейінде бейнені эмоционалды-сезімдік
қабылдауды, субъективті өмірлік тәжірибе негізінде (оны өзінің мағыналы кеңістігіне қосу) мәтінді қабылдау ретінде алаңдауды және интерпретацияны тұтас мәтіннің ойша оның құрамдас бөліктерге
ыдырауы ретінде және осы құрамдас бөліктерінің бүтіндікке ойша қосылуын өзіне қосатын кезең-кезеңмен жүретін процесс екендігі анықталды. «Жауын», «қоңыр», «күз» негізгі тұжырымдаламарының
лингвомәдени түсіндіруі «қоңыр күз» тұжырымдамасының дискурс тудыраттын жеке-авторлық мағынасын аынқтады, ол ақ жауын бейнесі арқылы мәтінде метафоралық түрде ашылады. Қарастырылып
отырған этнотілдік бейнелерді іске асыруға ықпал ететін тілдің бейнелі-өрнекті құралдары анықталады.
Жүргізілген талдау мәтінде жанама түрде ұсынылған «өмір – бұралған жол» тұжырымдалы метафорасын повестің баяндық дискурсының маңызды құраушысы ретінде анықтауға мүмкіндік берді.

Жүктеулер

Жарияланды

2022-12-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Шахпутова, З. ., Алефиренко, Н. ., & Нуртазина, М. (2022). Автохтонды және аударма мәтіннің этномәдени аурасын экспликациялау механизмдері. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 141(4), 92–105. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2022-141-4-92-105

Журналдың саны

Нөмір 141 № 4 (2022)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.