Шәкәрім мысалдарындағы жануарлар бейнесінің поэтикалық-дидактикалық экспликациясы
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
поэтика, мысал, символ, аллегория, жанр, дидактика, анималистік образАңдатпа
Мақалада Шәкәрім Құдайбердіұлы мысалдарындағы жануарлар бейнесінің дидактикалық мәні қарастырылды. Зерттеу барысында халықтық танымда орныққан зооморфтық ұғымдардың адам мінез-құлқымен астарлай берілу ерекшеліктеріне талдау жасалды. Ақынның «Қаншыр мен бөдене», «Қасқыр, түлкі, бөдене», «Бояулы суыр», «Ақылшы торғай» мысалдарындағы жануарлар бейнесі арқылы адам мінезінің аллегориялық, символдық тұрғыда берілуі сараланады. Сонымен қатар, мысалдардағы адамгершілік, адалдық, әділеттілік, сондай-ақ жағымсыз қасиеттерді әшкерелеу тәсілдері ғылыми тұрғыда пайымдалды. Зерттеу бағыты мысал жанрының функционалдық табиғаты мен автордың поэтикалық бейнелер жүйесінің өзара сабақтастығын анықтауға негізделеді. Шәкәрім поэзиясына тән ұстаным – адамның ішкі «менімен» күресі, рухани кемелдену жолында ар-ұждан қағидаларын басшылыққа алу идеясы ретінде айқындалады. Осы тұрғыдан алғанда мысал жанрының поэтикалық және тәрбиелік әлеуеті, сондай-ақ оның оқырманға ұсынатын өмірлік-танымдық тағылымы қарастырылды. Зерттеу нәтижесінде Шәкәрім мысалдарының шығыс, орыс және батыс әдеби дәстүрлерімен сабақтастығы анықталып, қазақ мысал поэзиясын дамытудағы орны айқындалды. Шәкәрім туындыларындағы жануарлар бейнесінің дәстүрлі ертегілік деңгейден асып, адам болмысының түрлі қырларын бейнелейтін көркемдік-символдық жүйе ретінде сипатталады. Зерттеуде герменевтикалық талдау әдісі қолданылды. Нәтижесінде Шәкәрім Құдайбердіұлы мысалдарындағы анималистік бейнелер жүйеленіп, олардың көркемдік-эстетикалық және тәрбиелік қызметтері сараланды.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
