Қазақ онимдерін ағылшынтілді мәтіндерде біріздендіру: аударма технологиялары мен аудармашыларды кәсіби даярлаудың рөлі
Қаралымдар: 0
Кілт сөздер:
компьютерлік аударма, машиналық аударма, жалқы есімдерді стандарттау; қазақ онимдері; ономастиканы біріздендіру; аудармашыларды даярлауАңдатпа
Аударма технологияларының жедел дамуы кәсіби аударма тәжірибесіне де, аудармашыларды даярлау жүйесіне де елеулі өзгерістер енгізді. Цифрлық инфрақұрылымы қалыптасу үстіндегі тілдерде, соның ішінде қазақ тілі жағдайында, машиналық аударма мен компьютерлік қолдау көрсетілетін аударма (CAT) жүйелерінің кеңінен қолданылуы ағылшынтілді мәтіндердегі жалқы есімдердің берілуіндегі вариативтілікті күшейтті. Транслитерацияның бірнеше қатар қолданылатын жүйелері, орыс тілі арқылы қалыптасқан нұсқалар және алгоритмдік бейімделулер ономастикалық репрезентацияның бірізділігін бұзып, академиялық жарияланымдарға, ресми құжат айналымына және халықаралық коммуникацияға әсер етеді. Мақалада аударма технологиялары мен қазақ жалқы есімдерін стандарттау арасындағы өзара байланыс қарастырылып, терминологиялық бірізділікті қамтамасыз етудегі аудармашыларды даярлаудың рөлі айқындалады. Зерттеу Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті мен Любляна университеті студенттері арасында жүргізілген сауалнама нәтижелеріне негізделген. Сауалнама олардың цифрлық құралдарға көзқарасын, технологиялық құзыреттілік деңгейін және оқу бағдарламасына технологияларды енгізу мәселесін талдауға бағытталған. Нәтижелер студенттердің технологиялық дайындыққа жоғары қызығушылық танытатынын, сонымен қатар стандартталған жалқы есімдер базасын басқару және машиналық нұсқаларды сыни бағалау бойынша жүйелі оқытудың қажеттілігін көрсетеді. Мақалада қазақ жалқы есімдерін ағылшынтілді коммуникацияда біріздендіру үшін технологиялық құзыреттілік нормативтік және реттеушілік сауаттылықпен ұштасуы тиіс деген қорытынды жасалады.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
