Ілияс Есенберлиннің «Жанталас» романындағы зиялы батыр типі және оның рухани-адамгершілік әлеуеті
Қаралымдар: 104 / PDF жүктеулері: 47
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-153-4-211-224Кілт сөздер:
роман, қаһарман типі, образ, характер, кейіпкер, ұлттық құндылықтарАңдатпа
Бұл мақалада әдебиет тарихына (отандық жазушылардың шығармашылығы, І. Есенберлиннің романдары) және теориялық мәселелерге (тип, типтілік, характер және т.б.) қатысты сұрақтар қарастырылады. Қазақ интеллигенциясының генезисі бойынша материалдар жинақталып, ұсынылған, ұғымның анықтамасы беріліп, қазіргі заманғы түсіндірмеде оның мәні ашылған. Мақалада интеллигенция тақырыбына жүгінген қазақстандық әдебиеттанушы ғалымдардың еңбектеріне шолу жасалып, ұлттық сананың бастаулары мен қазақ интеллигенциясының қалыптасу тарихы зерттелген. Ілияс Есенберлин романының мазмұны мақалада көтерілген тақырып тұрғысынан талданып, интеллигент-қаһарманның екі негізгі типі анықталған. Есенберлин шығармашылығындағы маңызды доминанта – бұл қоғамдық-әлеуметтік құндылықтардың субъективті қайнар көзін интеллигент-қаһарманның рухани және практикалық өміршеңдік үдерісі түрінде бекіту. Дәл осы аспект зерттеу тақырыбының өзектілігін көрсетеді, ол рухани құндылықтармен, дүниетаныммен, интеллигенцияның рөлімен, миссиясымен байланысты. Зерттеу пәні – интеллигент-қаһарман типі, ал зерттеу нысаны – роман қаһарманының рухани-адамгершілік әлеуеті. Мақсаты – Ілияс Есенберлиннің «Қатерлі өткел» романындағы интеллигент-қаһарманның типі мен рухани-адамгершілік әлеуетін анықтау, «тип-типтілік» әдебиеттану ұғымдарын ашып көрсету, интеллигенцияның генезисі мен мәндік сипаттарын айқындау. Мақала материалдарының практикалық маңыздылығын, ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетін оқытуға арналған пәндерде, әдеби өлке тану бойынша арнайы семинарларда және басқа да тәжірибелік қолдану мүмкіндіктерін атап өткен жөн.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
