ҚАЗАҚ ЖӘНЕ АҒЫЛШЫН ТІЛДЕРІНДЕГІ «ҚАРЫЗ» ЖӘНЕ «ПАРЫЗ» КОНЦЕПТІЛЕРІНІҢ ЛИНГВОМӘДЕНИ АСПЕКТІСІ
Қаралымдар: 6
Кілт сөздер:
қарыз, парыз, қазақ дүниетанымы, ағылшын мәдениеті, моральдық жауапкершілік, әлеуметтік нормалар, мәдениетаралық коммуникацияАңдатпа
Бұл мақалада қазақ және ағылшын тілдеріндегі «қарыз» және «парыз» ұғымдарының лингвомәдени ерекшеліктері қарастырады. Зерттеуде ұғымдардың әрбір мәдениетке тән моральдық құндылықтары, әлеуметтік тәжірибелері және тарихи контекст негізінде қалай қалыптасатыны талданады. «Қарыз» пен «парыз» ұғымдары әмбебап болғанымен, олардың мағыналары мәдени тұрғыдан ерекше болып, әртүрлі дүниетанымдар мен моральдық талаптарды көрсетеді. Қазақ дәстүрінде қарыз және парыз ұғымдары ұжымдық бірегейлікпен, әлеуметтік тұтастықпен, сондай-ақ берік отбасы мен көршілік байланыстармен тығыз байланысты. Бұл ұғымдар өзара көмек, жомарттық және қоғамдық үйлесімділік секілді әлеуметтік нормалардың негізі болып табылады.
Ал ағылшын тілдес мәдениеттерде қарыз бен парыз көбінесе жеке жауапкершілікпен, заңды міндеттемелермен және келісім-шарттық міндеттермен байланыстырылады. Ағылшын тіліндегі терминология дарашылдыққа бағытталған, жеке борыштар мен құқықтарға, тәуелсіздікке басымдық береді, ал ұжымдық міндеттерге көңіл бөлінбейді. Бұл зерттеуде салыстырмалы семантикалық және контекстуалдық талдау әдістері қолданылып, мәдени модельдердің тілде қалай көрініс табатыны және олар түрлі социомәдени контексттердегі адамдар арасындағы қатынас пен күтуге қалай ықпал ететіні зерттелді. Зерттеу нәтижелері мәдениаралық коммуникацияны түсінуді кеңейтіп, тілдің моральдық және әлеуметтік нормаларды көрсетудегі рөлін айқындайды.
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
