Армян жазулы ескерткіш мәтіндерінің ғылыми құндылығы


Қаралымдар: 302 / PDF жүктеулері: 167

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2024-148-3-60-68

Кілт сөздер:

наука, наследие, средневековье, письменные памятники, текст, армянская графика, пословицы и поговорки

Аңдатпа

Кез келген мемлекеттің дамуында тіл маңызды орын алады, өйткені тіл – ойлаумен, халықтың тарихымен, мәдениетімен, дүниетанымымен тікелей байланыста дамиды. Шетелдік және отандық ғалымдардың еңбектерін пайымдап, орта ғасыр мұраларын тілдік ерекшеліктерге қарай жіктегенде, түркі жазба ескерткіштерінің әр кезеңде түрлі әліпбимен, мәселен, руника, ұйғыр, манихей, брахми, араб, латын, армян, шағатай, кириллицаны қолдану арқылы жазылғанын байқаймыз. Армян жазуын қолдану негізінде де орта ғасырда түркі халықтарының, оның ішінде қыпшақтардың мұрасы әр алуан жанрда жазылып, жазба ескерткіш ретінде біздің дәуірімізге жеткені анықталып отыр. Қазақстанның дәл бүгінгі қоғамдық өмірінде армян жазулы түркі жазба ескерткіштерін зерттеу қажеттілігі айрықша сезіледі.

Қазақ тілінің, қазақ ұлтының бастауларын көне түрк кезеңінде қалыптасып, орта түркі заманында дәуірлеген қыпшақтар қауымдастығынан іздейміз. Орта ғасырда Орталық Еуропадан Солтүстік Қытайға дейінгі территорияны иелік еткен қыпшақтар қауымдастығы, олардың тарихы, тілі, мәдениеті туралы жазылған тарихи-лингвистикалық еңбектер бүгінгі ғылымда қыпшақтану саласының өзекті екенін көрсетті. Бұл сала далалық көшпелі өркениеттің қыпшақтық тарихын, ділін, тілін, этнографиясын, мәдениетін, т.б. қырларын тұтас зерттеуді көздейді, қыпшақ тектес этностардың арғы тегін, түп тамырын бүгінгі қалпымен салыстырып, тарихи жалғастық ізін көрсетуді мақсат етеді. Мақалада неміс ғалымы Адальберт Меркс (Adalbert Merx) тарапынан 1893 жылы жазылған әрі Bayerische Staats Bibliothek Muenchen кітапханасында сақталған «Türkische Sprichwörter» (Түркі мақал-мәтелдері) еңбегі зерттеу нысанына алынып, ескерткіш тіліндегі мақал-мәтелдер армян графикасынан тікелей оқылады, тақырып өзектілігі мен ғылыми құндылығы баяндалады.

Жүктеулер

Жарияланды

2024-09-28

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Жиембай, Б., & Жиембаева , Г. . (2024). Армян жазулы ескерткіш мәтіндерінің ғылыми құндылығы. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 148(3), 60–68. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2024-148-3-60-68

Журналдың саны

Нөмір 148 № 3 (2024)

Бөлім

Лингвистика

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.

Funding data