Әбіш Кекілбаев және шешендік дәстүр


Қаралымдар: 425 / PDF жүктеулері: 347

Авторлар

  • Ә.Д. Қабылов Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті, Ақтау, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-9960-2380
  • Н.С. Қамарова Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті, Ақтау, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-9476-1596
  • Б.С. Жайловов Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті, Ақтау, Қазақстан https://orcid.org/0009-0003-3364-7935

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-150-1-202-217

Кілт сөздер:

шешендік сөз, шешендік дәстүр, ділмарлық, роман, повесть, көркемдік, идеялық мазмұн, сөз мәдениеті

Аңдатпа

Ділмарлық пен шешендік қасиет – сөзді қадірлеген ата-бабаларымыздан келе жатқан руханият мұрасы. Ауыз әдебиетінен бастау алатын шешендік өнер кейін жазба әдебиетінде жалғасын тауып, жаңа әдебиеттің идеялық-көркемдік сапасының бір қыры ретінде қалыптасты. Әдебиеттегі сол ділмарлықты дамытып біздің заманымызға жеткізген, орайлы айшықтармен, ұтқырлы тапқырлықпен жасанта түскен қаламгердің бірі – Әбіш Кекілбаев. Жазушы шығармашылығын шешендік дәстүр жалғастығы тұрғысынан зерделеп, қаламгердің шешендік мұрасына баға беру – қазіргі ғылымдағы өзекті мәселелердің бірі. Қазақ әдебиетін, оның ішінде проза мен публицистика жанрларын дамытуда Ә.Кекілбаевтың еңбегі зор десек, прозадағы суреткерлікті, атап айтқанда қиюын тауып, қиыннан қиыстыра баяндау мен көркем бейнелеудегі шешендікпен өрілген жазушы щеберлігінің орны үлкен. Жазушының «Үркер», «Елең-алаң» және «Аңыздың ақыры» романдарындағы қазақтың шешендік дәстүрінің бейнеленуі мен жазушы тілінің шешендік қырлары – назар аударуға тұрарлық құбылыс. Суреткердің публицистикасы мен сөйлеген сөздеріндегі шешендік қуат, дәлелділік пен ділгірлік, айтқыштық қасиет – жас ұрпақ үшін ұлттық құндылықтарға тәрбиелейтін үлкен мектеп. Мақалада Ә.Кекілбаевтың көркем прозасы мен публицистикасындағы, сөйлеген сөздеріндегі көрінетін айрықша ерекшеліктердің бірі – қиыннан қиыстырып, қисынын келтіріп, тереңнен қаузап сөйлейтін айтқыштық, тапқырлық, ұтқырлық қасиетіне негізделген шешендік-дәлмарлық қырлары қарастырылады. Көркем прозасы мен көсемсөзіндегі, сөйлеу тіліндегі шешендіктің сырлары, ұлттық шешендік дәстүрді дамытудағы орны нақты мысалдармен дәлелденеді.

Жүктеулер

Жарияланды

2025-03-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Қабылов, Ә., Қамарова, Н., & Жайловов, Б. (2025). Әбіш Кекілбаев және шешендік дәстүр. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 150(1), 202–217. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-150-1-202-217

Журналдың саны

Нөмір 150 № 1 (2025): Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы

Бөлім

Әдебиеттану

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.