Қалалық орта тілін эргономикалық зерттеу
Қаралымдар: 370 / PDF жүктеулері: 226
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-144-3-69-79Кілт сөздер:
тіл, ономастикалық өріс, онимдер, эргономика, қалалық орта, әлеуметтік лингвистикалық құбылысАңдатпа
Ұсынылған зерттеуде қалалық ортаның фрагменттерін қабылдау кезінде адамның визуалды жайлылық құбылысын зерттеумен байланысты эргодизайнерлік жобалау мәселесін дамытуға бағытталған қала тілін эргономикалық зерттеу материалдары бар. «Эргоним» сөзінің терминологиялық мағынасы әлі тұрақты ұғым болмаған кезде 20-ғасырдың басында пайда болды. Осы себепті тіл мамандарының үлкен легі мен олардың көптеген пікірлеріне байланысты семантикалық мағына да дәл болмады. Бірақ авторлар практикалық тұрғыдан ұқсас онимдерді алып тастап, осылайша ономастикалық өрісті кеңейте алды. Мақаланың практикалық бөлімінде Батыс Қазақстанның қалалық орталығынақызмет көрсететін нысандарды белгілейтін жергілікті эргонимдерін зерделеуден тұрды, олардың әрқайсысының біршама сипаттамалары бар: қызмет көрсету түрі; көрсетілетін қызметтер кешені; жазбалардың семантикалық мағынасы мен ерекшеліктері; атауға байланысты сөйлеу түрі; құрылымдық мазмұны, оның ішінде оним түрлері; атаудың оқылу тілі; жазбадағы сөздер мен сөз тіркестерінің жазылу графикасы.
Батыс Қазақстан Қалалық орталығының эргономикалық кеңістігін зерттеу ономастика ғылымы үшін үлкен маңызға ие, өйткені ол бүкіл тілдік ұжымның ерекшелігін көрсете отырып, номинаторлардың тілдік тұлғасын білдіру құралы болып табылады. Зерттеудің ономастикалық материалын жинақтау үшін мынадай әдістер мен тәсілдер қолданылды: әлеуметтік лингвистикалық және психолингвистикалық әдістер, онимдердің тілдік сипаттамаларын зерттеуде деңгейлік талдау; сондай-ақ жалпы ғылыми әдістер, ең алдымен модельдеу және эксперимент. Зерттеу нәтижелері тілдік жағдай эргономикалық кеңістіктің қалыптасу процестеріне үлкен әсер етеді және әлеуметтік тілдік құбылыс қоғамның этникалық және мәдени құрамдас бөлігінің деңгейін қалай көрсетеді деген гипотезаны қолдайды.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
