Орыс тілінің геофонологиясы георусистика саласы ретінде


Қаралымдар: 256 / PDF жүктеулері: 223

Авторлар

  • А.Н. Рудяков В.И. Вернадский атындағы Қырым Федералдық университеті
  • Л.А. Рудяков В.И. Вернадский атындағы Қырым Федералдық университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2021-137-4-49-59

Кілт сөздер:

георусистика, геофонология, инвариант, нұсқа, тілдік норма, функция

Аңдатпа

Мақала «геофонология» терминінің мазмұнын георусистика тұрғысынан талдауға арналған,
орыс тілі жұмыс істейтін қазіргі жаһандық тілдік кеңістіктің тілдік бірліктерін зерттеу ерекшеліктерін
ескеруді қамтиды. Авторлар лингвистикалық функционализм принциптеріне сүйенеді, оған сәйкес тіл
(оның ішінде орыс) бірнеше формада болады: «инвариант» және «опциялар». Инвариант ретінде «жалпы тіл», бір тілдің барлық басқа инвариантты тілдерге қарама-қайшылығын анықтайтын тілдік бірліктер
мен қатынастар жүйесі әрекет етеді; опция белгілі бір жағдайларда инвариантты жүзеге асырудың осы
түрі болып табылады.
Мақалада орыс тілінің фонологиялық жүйесін жекелеген мемлекеттер шеңберіндегі өзара әсер ету
құралы ретінде қарастырған кезде түбегейлі айырмашылықтарды ескеру қажеттілігі негізделеді, өйткені бұл орыс тілі үшін біртұтас фонемаларды әр түрлі позицияларда, соның ішінде шет тілдік ортада
жүзеге асырудың өзгергіштігін анықтайды. Дәл осы түрдегі айырмашылықтар орыс тілінің жекелеген
мемлекеттердің аумағында қалыптасқан және қазіргі кезде орыс тілінде сөйлеушілердің әлеуметтік өзара әрекеттесуі жүріп жатқан жағдайларға бейімделуін анықтайды. Осыған байланысты, орыс тіліндегі
материалдағы мақалада орыс тілінің басқа тілдермен өзара әрекеттесу ерекшелігін көрсететін геофонологияның қазіргі және қазіргі моделін құрудың теориялық негіздері ұсынылған. Сонымен қатап жалпы
фонемалардың әртүрлі көріністерінің рөліне ерекше назар аударылады, өйткені олардың арқасында инвариант тілі нақты әлеуметтік, мәдени, тарихи жағдайларда, сондай-ақ сол тілді әлеуметтік өзара әрекеттесу құралы ретінде қолданатын әртүрлі мемлекеттер аясында жүзеге асырылады.

Жүктеулер

Жарияланды

2021-12-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Рудяков, А. ., & Рудяков, Л. (2021). Орыс тілінің геофонологиясы георусистика саласы ретінде. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 137(4), 49–59. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2021-137-4-49-59

Журналдың саны

Нөмір 137 № 4 (2021)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.