Латын әліпбиіне негізделген қазақ жазуының фонематикалық принципі


Қаралымдар: 528 / PDF жүктеулері: 448

Авторлар

  • З.М. Базарбаева Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты
  • Т.К. Чукаева Абылай хан атындағы қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-142-1-8-14

Кілт сөздер:

латын әліпбиі, фонематикалық принцип, фонема, графема, үнем заңы, орфоэпия заңдары, дыбыс трансформациялары, элизия, протеза

Аңдатпа

Статья посвящена демонстрации фонематического принципа казахского письма в связи с переходом на латинскую графику. Фонематический принцип считается доминантным в казахском языке и подразумевает обозначение одной фонемы одной графемой. Проведен обзор исследований принципов письма, преимущества перехода на латинскую графику подкреплены рядом примеров. Трансформации звуков казахского языка рассмотрены детально. Определено, что подобные изменения обусловлены влиянием соседствующих звуков. Согласно фонематическому принципу, новое казахское письмо, основанное на латинской графике, подразумевает обозначение основного (доминантного) варианта фонемы одной графемой. Это соответствует закону экономии, который распространен в современной мировой письменности. Исследование проведено при помощи таких методов, как акустический, аудиторный, теоретический анализ, а также экспериментально-фонетический метод.

Жүктеулер

Жарияланды

2023-03-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Базарбаева Z. ., & Чукаева T. . (2023). Латын әліпбиіне негізделген қазақ жазуының фонематикалық принципі . Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 142(1), 8–14. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-142-1-8-14

Журналдың саны

Нөмір 142 № 1 (2023)

Бөлім

Статьи

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.