ТАБИҒАТ ПЕН АДАМ АРАСЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРДЫ БІЛДІРЕТІН МЕТАФОРАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕР МЕН КОНЦЕПТІЛЕР


Қаралымдар: 0

Авторлар

Кілт сөздер:

табиғат, адам, қатынас, метафора, концепт, модель

Аңдатпа

Мақалада әртүрлі құрылымдық жүйелері бар тілдерде табиғат пен адам арасындағы қатынасты білдіретін метафоралық модельдер мен концептілерге лингвистикалық талдау жасалған. Зерттеудің негізгі мақсаты – экологиялық ұғымдарға қатысты метафоралар мен ұғымдарға когнитивтік талдау жасау және олардың адам санасындағы экологиялық концептілерді қабылдаудағы маңызын анықтау. Жұмыс қоршаған дүниенің адам танымында концептілер мен метафоралар арқылы қалай құрылымдалатынын қарастыратын когнитивті лингвистикадағы концептуалды метафорa теориясына негізделген. Зерттеу барысында сипаттамалық, салыстырмалы және когнитивтік талдау әдістері қолданылды. Қазіргі әзербайжан, орыс және ағылшын тілдерінен алынған фразеологиялық бірліктерді, паремиялар мен метафоралық сөйлемдерді талдау экологиялық концептілердің әлемнің тілдік бейнесінде белгілі бір салмаққа ие екенін көрсетеді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы әртүрлі тілдердің лексика-семантикалық жүйелеріндегі бейнелі метафоралардағы табиғат пен адам қатынасының модельдеріне салыстырмалы ғылыми талдау жасау болып табылады. Алынған нәтижелер экологиялық метафоралардың тілдің көркемдік көрінісіне арналған тек тілдік құрал ғана емес, сонымен бірге адам ойлауының көне қабаттарына және экологиялық ойлау жүйесіне әсер еткен түбегейлі когнитивті механизмдер екенін ашады.

Жарияланды

2026-09-29

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Мусаева N. . (2026). ТАБИҒАТ ПЕН АДАМ АРАСЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРДЫ БІЛДІРЕТІН МЕТАФОРАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕР МЕН КОНЦЕПТІЛЕР. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 156(3). Retrieved from https://bulphil.enu.kz/index.php/main/article/view/1361