ҰЛТТЫҚ БОЛМЫСТЫҢ ПОЭТИКАСЫ: АҚЫН АЛАҚАНҰЛЫ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ТАРИХИ ЖАДЫ МЕН РУХАНИ ТРАНСФОРМАЦИЯ


Қаралымдар: 7

Авторлар

  • С.К. Сыздықов Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-8444-6373
  • А.В. Таңжарықова Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-5575-9813

Кілт сөздер:

тарихи жады, рухани трансформация, архетип, хронотоп, постколониалдық дискурс.

Аңдатпа

Мақалада қазіргі қазақ прозасындағы ұлттық рух, тарихи сана және тұлғалық трансформацияны А. Алақанұлының «Тер тамған жер» және «Ауыл» әңгімелеріндегі ұлттық поэтиканың архетиптік құрылымдары мен көркемдік тәсілдері арқылы қарастырылады. Бұл зерттеудің негізгі мақсаты – А. Алақанұлының прозалық шығармаларындағы ұлттық болмыс, тарихи жады және рухани трансформация мәселелерін көркемдік-эстетикалық және әдеби-теориялық тұрғыда талдау арқылы жазушы поэтикасының концептуалдық негіздерін айқындау. Негізгі бағыттары – тарихи уақыт пен субъектілік сана диалектикасын, ұлттық жад пен кеңістіктің архетиптік байланысын және дәстүр мен жаңғырудың көркемдік бейнесін саралау. Зерттеудің түпкі идеясы – кеңістік пен уақыт бірлігінің, символдық жүйе мен психологиялық бейнелеудің ұлттық болмыс пен тарихи сананы жаңғыртудағы мәнін ашу. Зерттеу әдістемесі құрылымдық, семантикалық және поэтикалық талдауға сүйенеді. Архетиптік талдау арқылы ұлттық жад пен кеңістіктің символдық өзара байланысы айқындалды; хронотоптық тәсіл кеңістік пен уақыттың көркемдік қызметін ашуға мүмкіндік берді; символдық интерпретация мен психологиялық-поэтикалық портреттеу кейіпкердің рухани трансформациясын тануға қолданылды. Нәтижесінде «Тер тамған жер», «Ауыл»  шығармаларында тарихи уақыт пен субъектілік сана байланысы, экзистенциалдық күйзеліс және рухани қайта түлеу үдерісі көркемдік деңгейде ашылды. Мақалада ұлттық болмысты көркем мәтін арқылы зерделеудің әдістемелік үлгісі ұсынылып, қазіргі қазақ прозасындағы ұлттық поэтиканы кешенді талдау бағыттары толықтырылады және әдебиеттану ғылымында ұлттық рух пен тарихи сананы көркемдік тұрғыдан пайымдаудың теориялық-әдіснамалық қырлары айқындалады.

Жарияланды

2026-06-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Сыздықов, С. ., & Таңжарықова, А. . (2026). ҰЛТТЫҚ БОЛМЫСТЫҢ ПОЭТИКАСЫ: АҚЫН АЛАҚАНҰЛЫ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ТАРИХИ ЖАДЫ МЕН РУХАНИ ТРАНСФОРМАЦИЯ. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 155(2). Retrieved from https://bulphil.enu.kz/index.php/main/article/view/1287

Журналдың саны

Нөмір 155 № 2 (2026): Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы

Бөлім

Әдебиеттану

Лицензия

Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы

Creative Commons лицензиясы

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.