Ғаламның концептуалдық-тілдік бейнесіндегі «жалғыздық» концептісі (С.Жүнісов шығармалары негізінде)


Қаралымдар: 363 / PDF жүктеулері: 612

Авторлар

  • О.Қ. Рақымжан Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті
  • Ш. Бердібай Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-678X-2022-140-3-159-166

Кілт сөздер:

когнитивтік лингвистика, концепт, фрейм, когнитивтік модель, семантикалық өріс, концептосфера, таным.

Аңдатпа

Көркем мәтіндерді талдау белгілі бір жазушының концетуалдық жүйесінің ерекшеліктерін анықтау арқылы әлемді танудың ұжымдық, ұлттық тәжірибесінің құрамдас бөлігін сипаттауға мүмкіндік береді. Мақалада жазушы С.Жүнісов шығармаларындағы «жалғыздық» концептісінің коммуникативті-дискурсивті бірлік ретінде зерттеу барысында концептінің әртүрлі дискурстардағы көріністері талданды. Оның мазмұны мен санадағы көрініс нысандары анықталды, өзектендірудің тілдік және когнитивті тетіктері анықталды,

Жазушының когнитивтік жүйесінде сақталған ақпараттың көркем интерпретациялануы және түсіну ерекшелігін анықтау арқылы  көркем концептінің семантикалық өрісі ашылады. Яғни, «жалғыздық» ұғымының концептуалды өзегі анықталады.

         «Жалғыздық» ұғымы барлық уақытта сыйымды мәдени нышан болып көрінді, сонымен қатар әлеуметтік, моральдық және метафизикалық дағдарыс дәуіріндегі адамның жағдайының символы, сонымен бірге жалпы әлемдегі адамның нақты жағдайы болды. Шынында да, адам өмірінің негізгі мәселелерінің бағыты бола отырып, жалғыздық мәселесі, шын мәнінде, адамның проблемасы болып табылады және оны шешу талаптары соңғысын шешу ниетімен салыстырылады. Бұл зерттеу мәдениетаралық стилометриялық қолтаңба, негізгі концептуалды метафоралар және экзистенциалды жалғыздықты анықтау қиынға соғатын әрбір лингвистикалық метафораның дайындалуы туралы қорытынды жасау үшін романистер, ақындар мен жазушылар зерттеген экзистенциалды жалғыздықтың тақырыптық қамтылуын зерттейді.

            Зерттеу жұмысында жалғыздық ұғымы эмоционалды, әмбебап, реттеуші, негізгі концептінің қасиеттеріне ие екендігі талданады. Зерттеу перспективаларын біз дискурстың басқа түрлеріндегі концептінің одан әрі зерттеуде, зерттеу материалын кеңейтуде, дискурсты және концептіні олардың өзара байланысын тереңдетуде көреміз. Сонымен қатар, жалғыздық ұғымын зерттеу семантикалық мазмұны жағынан оған жақын, бірақ қамтылған құбылыстардың тар ауқымы бар ұғымдарды зерттеуге негіз бола алады.

Автор өмірбаяндары

О.Қ. Рақымжан, Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті

- докторант

Ш. Бердібай , Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті

- филология ғылымдарының докторы, профессор

Жүктеулер

Жарияланды

2022-12-17

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Рақымжан, О., & Бердібай , Ш. (2022). Ғаламның концептуалдық-тілдік бейнесіндегі «жалғыздық» концептісі (С.Жүнісов шығармалары негізінде). Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 140(3), 159–166. https://doi.org/10.32523/2616-678X-2022-140-3-159-166

Журналдың саны

Нөмір 140 № 3 (2022)

Бөлім

Лингвистика

Лицензия

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.