ҚОСАРЛЫ АЙҚЫНДАУЫШТЫҢ КОНТЕКСТІК-МОДАЛЬДІК ҚЫЗМЕТІ


Қаралымдар: 13

Авторлар

  • Ж.А. Құсайынова Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-6238-794X
  • Ә.Н. Насыритдинова С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті Астана, Қазақстан https://orcid.org/0009-0003-6701-5215

Кілт сөздер:

қосарлы айқындауыш, стилистика, субъективтік модальділік, модальді мән, эмоция, прецеденттік қолданыстар

Аңдатпа

Қазіргі заманауи тіл біліміндегі мәтін мен мәнмәтіннің грамматикалық белгілерін айқындауға бағытталған іргелі зерттеулер лингвистикалық бірліктердің функционалдық әлеуетін жаңа қырынан тануға кеңінен жол ашты. Мәтін кеңістігінде тілдің ең кіші фонетикалық бірліктерінен бастап, күрделі құрылымды лексика-грамматикалық тұлғаларына дейінгі элементтер өзара тығыз байланыста қарастырылып, біртұтас жүйенің ажырамас бөлшектері ретінде қызмет атқарады. Осы тұрғыдан алғанда, ұсынылып отырған мақалада қосарлы айқындауыштың мәтін түзушілік қызметі мен оның өзге де іргелі лингвистикалық заңдылықтармен ішкі арақатынасы жан-жақты әрі терең талданады.

            Зерттеу жұмысының барысында қосарлы айқындауыштың дербес сөйлемдер құрамындағы қолданыс белсенділігі сараланып, олардың мәтінге ерекше стильдік сипат беретін түрлендіруші рөлі ғылыми негізде айқындалады. Мәнмәтін аясында бұл синтаксистік құрылымдардың тек дәстүрлі анықтауыштық қызметпен шектелмейтіні, сонымен қатар, субъективтік модальдік мәндер мен авторлық ниетті өзектендірудегі айрықша маңызы нақты эмпирикалық тілдік деректермен дәйектеледі. Автор қосарлы айқындауыштардың прагматикалық қызметін модальділік, эмоционалды-экспрессивті реңктер, бағалау категориясы, сондай-ақ, интермәтіндік байланыстар мен прецеденттік қолданыстармен тығыз интеграцияда қарастырады.

            Жүргізілген талдау нәтижелері субъективтік модальділіктің қосарлы айқындауыштар арқылы көрініс табуы бұл категорияның функционалдық, прагматикалық және когнитивтік деңгейлердегі күрделі табиғатын айқын аңғартады. Жұмыстың негізгі ғылыми құндылығы — қосарлы айқындауыштың жай ғана грамматикалық тұлға емес, мәтіннің семантикалық тұтастығын қамтамасыз ететін және авторлық позицияны жеткізетін маңызды коммуникативтік құрал екендігін толық дәлелдеуінде. Мақалада қол жеткізілген тұжырымдар синтаксис, стилистика және мәтін лингвистикасының байланысындағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталған.

Жарияланды

2026-06-30

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Құсайынова, Ж. ., & Насыритдинова, Ә. . (2026). ҚОСАРЛЫ АЙҚЫНДАУЫШТЫҢ КОНТЕКСТІК-МОДАЛЬДІК ҚЫЗМЕТІ. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы, 155(2). Retrieved from https://bulphil.enu.kz/index.php/main/article/view/1245

Журналдың саны

Нөмір 155 № 2 (2026): Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы

Бөлім

Лингвистика

Лицензия

Авторлық құқық (c) 2026 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. ФИЛОЛОГИЯ сериясы

Creative Commons лицензиясы

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.

«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.

1. Еркін және тегін қолжетімділік

Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.

Пайдаланушылардың құқықтары:

  • материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;

  • жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;

  • мақалаларды басып шығару;

  • авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.

2. Лицензиялау

Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.

3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары

Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:

  • ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;

  • филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;

  • халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;

  • оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.

Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.