Насимидің хуруфилік поэтикасындағы әріп пен тілдің эзотерикалық табиғаты
Қаралымдар: 375 / PDF жүктеулері: 150
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2025-152-3-62-73Кілт сөздер:
Насими, хуруфизм, муқаттаат, әбжад, әріп символикасыАңдатпа
Бұл мақалада Имадеддин Насимидің поэтикалық мұрасындағы әріптер мен тілдің эзотерикалық табиғаты терең зерттеледі. Насими — хуруфизм доктринасының ең көрнекті өкілдерінің бірі ретінде әріпті тек тілдік таңба ретінде емес, сонымен қатар Жаратушының мәнін бейнелейтін метафизикалық символ ретінде қарастырады. Оның поэтикалық жүйесінде әріптер ғаламдық құрылыммен, Құран аяттарымен және кемелдікке жету жолымен тығыз байланыста болады. Зерттеу барысында ақын шығармаларынан 26 әріптік құрылым табылып, олардың 7-еуі муқаттаат — Құран сүрелерінің басында кездесетін символикалық оқшауланған әріптер, ал қалған 19-ы — хуруфилік кодтауға негізделген күрделі құрылымдар екені анықталды. Бұл комбинациялар семантикалық, абжадтық (сандық) және эзотерикалық тұрғыда жіктеліп, әрқайсысының Құранмен, сопылық іліммен және "Кемел Адам" концепциясымен байланысы талданды. Насими үшін тіл — жай байланыс құралы емес, ол — онтологиялық құрылым, құдайлық шындықтың көрінісі. Әр әріп, оның формасы мен саны Құдайдың сипаты мен ғаламның сырын бейнелейді. Ақын поэзиясында әріп пен сөздердің эзотерикалық деңгейде қолданылуы оқырманды көркемдік эстетикамен қатар рухани тереңдікке жетелейді. Осылайша, Насими хуруфизм мен исламдық мистикалық дәстүрдің орталық тұлғасына айналады.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
