Аудармадағы кейіпкердің сөйлеу сипаттамаларын беру мәселесі (Қ. Жұмаділовтың «Дарабоз» дилогиясындағы Қабанбай батырдың бейнесі мысалында)
Қаралымдар: 264 / PDF жүктеулері: 224
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-678X-2023-144-3-216-222Кілт сөздер:
көркем аударма, кейіпкердің сөйлеу сипаттамалары, аударма түрлендірулеріАңдатпа
Мақалада Қ.Жұмаділовтың «Дарабоз» дилогиясындағы Қабанбай батырдың басты кейіпкерінің сөйлеу сипаттамаларын орыс және ағылшын тілдерінде аудару мәселелері қарастырылады. «Дарабоз» тарихи романының басты кейіпкерінің сөйлеу сипаттамаларын беру. Негізгі аударма қиындықтарының бірі болып табылады, өйткені оқырмандар романның кейіпкерін олардың сөйлеуі арқылы таниды. Қабанбай батырдың негізгі сөйлеу сипаттамаларына мыналар жатады: мақал-мәтелдерді қолдану, сондай-ақ жеке стилистикалық әдістерді қолдану: салыстыру, фразеологиялық бірліктер, метафоралар. Бұл мақаланың мақсаты Қабанбай батыр репликаларының аударма трансформациясының түрін анықтау, аудармада «Дарабоз» дилогиясының бас кейіпкерінің авторлық бейнесін сақтау болып табылады. Практикалық бөлімде түпнұсқаны және аударманы салыстырмалы-салыстырмалы талдау, сөйлеу бейнесінің өзгеруіне әкелетін семантикалық өзгерістердің себептерін анықтау қолданылды. Эксперименттік жұмыстың нәтижесі-аударылған мәтіннің лексикалық толықтырулар мен түсіндірмелермен минималды шамадан тыс жүктелуі, сондай-ақ түпнұсқадан қолайсыз семантикалық алшақтық, өйткені сөйлеудің тарихи бейнесін сақтау маңызды. Аудармашы образдардың тұтастығын және басты кейіпкердің басқаларға эмоционалды қатынасын сақтап, кейіпкерлердің әлеуметтік мәртебесін, олардың білім деңгейі мен жеке ерекшеліктерін көрсететін сөйлеу белгілерін жеткізуі керек. Нәтижесінде сөйлеу сипаттамаларын аудару кезінде сөзбе-сөз аударма, мағыналық аударма сияқты аударма түрлендірулері қолданылды. Фразеологизмдерді аудару кезінде кейде бейнелер өзгерді. Тарихи романның аударма мәселелері бізге өте қызықты және әрі қарай зерттеуге лайық болып көрінеді.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
«Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Хабаршысы. Филология сериясы» ғылыми журналы жарияланған материалдарға ашық қолжетімділік (Open Access) саясатын ұстанады. Журнал редакциясы ғылыми білімді еркін және тең дәрежеде тарату қағидатына негізделе отырып, зерттеу нәтижелеріне ашық қолжетімділік филология ғылымының дамуына, академиялық коммуникацияның нығаюына және отандық зерттеулердің халықаралық ғылыми кеңістікке ықпалдасуына ықпал етеді деп есептейді.
1. Еркін және тегін қолжетімділік
Журналда жарияланған барлық мақалалар басылымның ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылады және барлық пайдаланушылар үшін шектеусіз, тіркеусіз және ақысыз қолжетімді.
Пайдаланушылардың құқықтары:
-
материалдарды еркін оқу және жүктеп алу;
-
жарияланым мәтіндерін көшіру және тарату;
-
мақалаларды басып шығару;
-
авторын және жарияланған дереккөзін міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды ғылыми және білім беру мақсаттарында пайдалану.
2. Лицензиялау
Журнал материалдары Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) лицензиясы негізінде таратылады:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Аталған лицензия авторлықты және түпнұсқа жарияланымға сілтемені міндетті түрде көрсете отырып, материалдарды коммерциялық емес мақсатта пайдалану, көшіру, тарату және бейімдеу құқығын береді.
3. Ашық қолжетімділіктің артықшылықтары
Ашық қолжетімділік саясаты мыналарды қамтамасыз етеді:
-
ғылыми жарияланымдардың көрінуі мен дәйексөзделу деңгейінің артуын;
-
филология, тіл білімі, әдебиеттану және аударматану салаларындағы зерттеу нәтижелерінің жедел таралуын;
-
халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюін;
-
оқырмандардың қаржылық және техникалық кедергілерсіз өзекті ғылыми ақпаратқа қол жеткізуін.
Журнал редакциясы редакциялық үдерістердің ашықтығын, рецензиялау сапасының жоғары деңгейін және филологиялық зерттеулер саласындағы ғылыми нәтижелердің кең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ұмтылады.
